W dzisiejszych czasach zmiany w otaczającym nas świecie zachodzą szybciej niż kiedykolwiek wcześniej. Dynamiczny rozwój technologii, postępująca globalizacja, a także pojawiające się nieustannie nowe wyzwania — często zaskakujące i trudne do przewidzenia — wymuszają na nas nie tylko ciągłą adaptację, lecz także redefinicję sposobu, w jaki funkcjonujemy zawodowo. Warto więc zadać sobie pytanie: czy w obliczu tych przemian mamy do czynienia z radykalnym przekształceniem zestawu niezbędnych umiejętności, czy raczej z ich stopniową ewolucją i przesuwaniem akcentów?
Raport charakteryzujący kompetencje przyszłości
Odpowiedzi na powyższe wątpliwości można szukać w najnowszym raporcie Future of Jobs Report 2025, opracowanym przez World Economic Forum. To dokument, który dostarcza wielu cennych wskazówek i prognoz dotyczących przyszłości pracy. Raport bazuje na danych zebranych od ponad 1 000 globalnych pracodawców. W badaniu uwzględniono ponad 14 milionów pracowników z 22 sektorów przemysłu, dzięki temu powstał szeroki i wiarygodny obraz nadchodzących zmian. Na jego podstawie wskazano kluczowe kompetencje, które będą miały największe znaczenie w najbliższych latach. W tym artykule przyjrzymy się dziesięciu z nich, oraz zastanowimy się, na czym polegają, gdzie można je wykorzystać i jak je rozwijać w praktyce.
Kompetencje przyszłości – i ich zmiana w czasie
Na samym początku warto się zastanowić, na ile i w jaki sposób postrzeganie kompetencji kluczowych ulega zmianie w miarę upływu czasu. Przeglądając wpisy na LinkedIn, można odnieść wrażenie, że znajomość sztucznej inteligencji staje się wręcz nieodzownym elementem nowoczesnego zestawu umiejętności – głównie dlatego, że taki przekaz wybrzmiewa z wielu publikacji. Warto jednak zadać sobie pytanie, czy rzeczywiście te kompetencje, o których mówi się najgłośniej, są faktycznie najważniejsze. A jeśli nie zawsze tak jest, to czy ich znaczenie nie zmienia się dynamicznie w zależności od kontekstu rynkowego, branży czy aktualnych trendów technologicznych?
Raport z 2020 roku
Aby odpowiedzieć na to pytanie, warto porównać aktualny raport z tym z 2020 roku. Raport z 2020 roku wymieniał w „top 10” umiejętności takie jak:
- Myślenie analityczne i innowacyjność (Analytical thinking and innovation)
- Aktywne uczenie się i strategie uczenia się (Active learning and learning strategies)
- Rozwiązywanie złożonych problemów (Complex problem-solving)
- Krytyczne myślenie i analiza (Critical thinking and analysis)
- Kreatywność, oryginalność i inicjatywa (Creativity, originality and initiative)
- Przywództwo i wpływ społeczny (Leadership and social influence)
- Korzystanie z technologii, monitorowanie i kontrola (Technology use, monitoring and control)
- Projektowanie technologii i programowanie (Technology design and programming)
- Odporność, tolerancja na stres i elastyczność (Resilience, stress tolerance and flexibility)
- Rozumowanie, rozwiązywanie problemów i generowanie pomysłów (Reasoning, problem-solving and ideation)
Raport z 2025 roku
Tymczasem najnowszy raport opublikowany na początku 2025 roku, wskazuje na:
- Myślenie analityczne (Analytical thinking)
- Odporność, elastyczność i zwinność (Resilience, flexibility and agility)
- Przywództwo i wpływ społeczny (Leadership and social influence)
- Myślenie kreatywne (Creative thinking)
- Motywacja i samoświadomość (Motivation and self-awareness)
- Zrozumienie technologiczne (Technological literacy)
- Empatia i aktywne słuchanie (Empathy and active listening)
- Ciekawość i uczenie się przez całe życie (Curiosity and lifelong learning)
- Zarządzanie talentami (Talent management)
- Orientacja na usługi i obsługa klienta (Service orientation and customer service)
Porównując listy kompetencji z kolejnych edycji raportu, łatwo można zauważyć, że różnice między nimi w rzeczywistości są raczej niewielkie. Co więcej, wiele z tych zmian dotyczy głównie sformułowań, a nie samej istoty umiejętności. Innymi słowy, mają one charakter przede wszystkim semantyczny, a nie merytoryczny. Co ciekawe, nawet starsze raporty, takie jak ten z 2016 roku, wskazują na zaskakująco podobny zestaw kompetencji. Choć wtedy brakowało jeszcze jednolitej klasyfikacji, to jednak podstawowe umiejętności pozostawały nadal zaskakująco spójne. Wszystko to razem prowadzi do jednego, bardzo wyraźnego wniosku: kluczowe kompetencje zmieniają się powoli. Ich fundamenty są trwałe, w dużej mierze uniwersalne i wciąż aktualne — niezależnie od tego, jak szybko zmienia się świat wokół nas.
Kompetencje przyszłości = kompetencje lidera
Przyglądając się tej najnowszej liście, można dostrzec, że wiele kompetencji definiuje skutecznego lidera. Dobrze to widać, analizując pełną listę 26 kluczowych umiejętności:
Na dalszy plan schodzą takie kwestie techniczne, jak:
- Sztuczna inteligencja i analiza dużych zbiorów danych (AI and big data)
- Sieci i cyberbezpieczeństwo (Networks and cybersecurity)
- Programowanie (Programming)
oraz bardziej specjalistyczne, jak:
- Kontrola jakości (Quality control)
- Projektowanie i doświadczenie użytkownika (Design and user experience)
- Czytanie, pisanie i matematyka (Reading, writing and mathematics)
- Obywatelstwo globalne (Global citizenship)
W kontekście przyszłości kluczowe są kompetencje charakterystyczne dla liderów: myślenie strategiczne, zdolność do adaptacji oraz umiejętność pracy z zespołami. Wymienione w raporcie umiejętności odzwierciedlają te potrzeby.
Rozwój kompetencji kluczowych
Rozwój kluczowych umiejętności najlepiej odbywa się w praktyce. Codzienne działanie, analiza sukcesów i porażek oraz gotowość do nauki są fundamentem. Warto inwestować w szkolenia, łączące teorię z możliwością doskonalenia umiejętności w bezpiecznym środowisku.
Przykładem jest szkolenie Lider Myślący Strategicznie, które rozwija wiele z kluczowych kompetencji, łącząc je z praktycznymi zadaniami. Oparte na grze strategicznej, pozwala uczestnikom rozwijać umiejętności w rzeczywistych sytuacjach symulacyjnych, tworząc unikalne laboratorium rozwoju osobistego i zespołowego.
Zapraszam do refleksji nad przyszłością umiejętności oraz podejmowania działań na rzecz ich rozwoju.
—
Oba raporty dostępne są tutaj.
